సమాచారం..తెలుగులో

శ్రీ ముఖలింగేశ్వర ఆలయాలు

శ్రీ ముఖలింగేశ్వర ఆలయాలు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని శ్రీకాకుళం జిల్లా, జలుమూరు మండలం, శ్రీముఖలింగం గ్రామంలో వంశధార నది తీరాన ఉన్నాయి. ఈ ప్రదేశాన్ని దక్షిణ కాశీ లేదా ముఖలింగ క్షేత్రం అని కూడా పిలుస్తారు.

చరిత్ర (History)

1. కళింగ రాజధాని: శ్రీముఖలింగం ఒకప్పుడు తూర్పు గాంగ వంశపు రాజులకు (క్రీ.శ. 5వ శతాబ్దం నుండి 12వ శతాబ్దం వరకు) రాజధానిగా వెలుగొందింది. దీనిని అప్పట్లో కళింగనగరం లేదా త్రికళింగనగరం అని పిలిచేవారు.

2. నిర్మాణం: ఇక్కడ మూడు ప్రధాన శివాలయాలు ఉన్నాయి:

• శ్రీ ముఖలింగేశ్వరాలయం (మధుకేశ్వరాలయం): ఇది ప్రధాన ఆలయం. కళింగ రాజులలో ఒకరైన రెండవ కామార్ణవుడు దీనిని క్రీ.శ. 10వ శతాబ్దంలో నిర్మించినట్లు తెలుస్తోంది.

• భీమేశ్వరాలయం: కామార్ణవుని కుమారుడు అనియంక భీమ వజ్రహస్తుడు దీనిని నిర్మించారు.

• సోమేశ్వరాలయం: ఇది ప్రాచీనమైనదిగా భావిస్తారు.

3. లింగం విశిష్టత: ప్రధాన ఆలయంలోని ముఖలింగేశ్వర లింగం రాతితో చెక్కింది కాదు, ఇది లక్షల ఏళ్ల నాటి ఇప్పచెట్టు (మధుకం) మొదలు శివలింగంగా రూపు దిద్దుకుందని చెబుతారు. ఆ చెట్టు మొదలుపై "ముఖం" కనిపిస్తుంది కాబట్టి దీనికి ముఖలింగేశ్వరాలయం లేదా ఇప్పచెట్టును సంస్కృతంలో 'మధుకం' అంటారని మధుకేశ్వరాలయం అని కూడా పేరు వచ్చింది.

4. మత సామరస్యం: ఈ ప్రాంతంలో ఒకప్పుడు బౌద్ధ, జైన, హిందూ మతాలు వర్ధిల్లాయని ఇక్కడ లభించిన శాసనాలు మరియు త్రవ్వకాలలో దొరికిన వీణాపాణి సరస్వతి, జైన మహావీరుని విగ్రహాల ద్వారా తెలుస్తోంది.

శిల్పకళ (Sculpture/Architecture)

1. కళింగ శిల్పకళ: ఈ ఆలయాలు ప్రధానంగా ఒడిశాలోని ఆలయాల శైలిని పోలిన కళింగ నిర్మాణ శైలిని (ఇండో-ఆర్యన్ శిల్ప విధానం) ప్రతిబింబిస్తాయి.

2. ముఖలింగేశ్వరాలయం (మధుకేశ్వరాలయం): ఈ ఆలయం చక్కటి శిల్పకళకు ప్రసిద్ధి. ఆలయ గోడలపై వివిధ శివలీలలు, గణపతి, మహిషాసురమర్దిని, అర్ధనారీశ్వర వంటి దేవతా శిల్పాలు నయన మనోహరంగా చెక్కబడ్డాయి. సున్నం వాడకుండా, ఎర్ర రాళ్లను చెక్కి వరుసగా అమర్చారు. గర్భాలయం చుట్టూ ఎనిమిది వైపుల ఎనిమిది లింగాలు ఉన్నాయి.

3. భీమేశ్వరాలయం: ఈ ఆలయ నిర్మాణంలో చోళ శిల్పకళ ప్రభావం కనిపిస్తుంది.

4. సోమేశ్వరాలయం: ఈ ఆలయ శిఖరంపై ఒకే బ్రహ్మాండమైన రాతితో కప్పు వేశారు. ఇక్కడ ఏడు నాలికల అగ్ని విగ్రహం, వినాయకుడు, కాశీ అన్నపూర్ణ, నటరాజు వంటి అందమైన విగ్రహాలు ఉన్నాయి. కొన్ని శృంగార శిల్పాలు కూడా ఇక్కడ కనిపిస్తాయి.

5. శిల్పాల వైవిధ్యం: ఇక్కడ వరాహావతారం, వామనావతారం, సూర్య విగ్రహం, నాలుగు ముఖాలతో బ్రహ్మ, లకులీశుడు (పాశుపత శైవమత స్థాపకుడు) విగ్రహాలు కూడా ఉన్నాయి.

సమీప నగరం నుండి దూరం (Distance from Nearest City)

• శ్రీకాకుళం నుండి దూరం: సుమారు 46 నుండి 49 కి.మీ

• జలుమూరు (మండల కేంద్రం) నుండి దూరం: సుమారు 12 కి.మీ

• ఆమదాలవలస (సమీప పట్టణం/రైల్వే స్టేషన్) నుండి దూరం: సుమారు 38 కి.మీ

• విశాఖపట్నం (సమీప విమానాశ్రయం) నుండి దూరం: సుమారు 150 కి.మీ.